Kıdem tazminatı; işçinin işyerindeki çalışma süresi boyunca biriken ve belirli fesih hallerinde işveren tarafından ödenmesi gereken bir alacaktır. 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinde düzenlenen kıdem tazminatı; tutar olarak işçinin son brüt ücretinin her hizmet yılı için bir aylık karşılığı olarak hesaplanır.
Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Koşulları
- En az bir yıl çalışmış olmak
- İş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıracak bir nedenle sona ermiş olması
Kıdem tazminatı her istifada doğmaz. Kanunda sayılan başlıca haller şunlardır:
- İşçinin haklı nedenle iş sözleşmesini feshetmesi (örneğin ücretin ödenmemesi, sağlık nedenleri)
- İşverenin haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi
- Erkek işçinin askerlik nedeniyle ayrılması
- Emeklilik (yaş veya prim gün koşulunu sağlama)
- Kadın işçinin evlilik nedeniyle bir yıl içinde ayrılması
- İşçinin ölümü halinde mirasçılarına ödeme
Hesaplama Formülü
Temel formül: Son brüt ücret × çalışılan yıl sayısı
Brüt ücrete; düzenli ödenen sosyal yardımlar (yemek, yol, giyim, ikramiye gibi) belirli koşullarla eklenir. Bir yıldan artan süreler için orantılı hesaplama yapılır.
Kıdem Tazminatı Tavanı
Kanun; her yıl güncellenen bir tavan tutarı öngörmektedir. İşçinin ücretine göre hesaplanan kıdem tazminatı, ilgili dönemdeki tavanı aşamaz. Tavan tutarları memur maaş katsayılarına göre yılda iki kez güncellenir.
Hesaplamaya Dahil Edilen ve Edilmeyen Kalemler
- Dahil: Çıplak ücret, ikramiye, düzenli sosyal yardımlar (yol, yemek, giyim).
- Dahil değil: Fazla mesai, hafta tatili ücreti, prim ve harcırah gibi arızi nitelikteki ödemeler kural olarak dikkate alınmaz.
Zamanaşımı ve Faiz
Kıdem tazminatı alacaklarında zamanaşımı süresi, fesih tarihinden itibaren beş yıldır. Alacağa, en yüksek mevduat faizi oranı üzerinden faiz işletilir.
İhtilaf Halinde Süreç
İş Kanunu kapsamındaki bireysel iş uyuşmazlıklarında iş hukuku kapsamındaki tazminat ve alacak davaları için dava şartı arabuluculuk öngörülmüştür. Uzlaşı sağlanamaz ise iş mahkemesinde dava açılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için hukuki danışmanlık alınması önerilir. Akman Hukuk Bürosu · 0545 682 82 16 · info@akmanhukuk.com.tr