Bir yakınınızı kaybettiğinizde yasın yanında bir de hukuki bir süreç başlar: Mirasçılığın belgelenmesi, tapu ve banka işlemleri, vergi beyanı ve gerekirse miras davaları. Bu rehber, miras bırakanın son yerleşim yeri Bartın olan aileler için süreci baştan sona anlatıyor. Amasra ve Ulus’ta yaşayanlar için de mahkeme ve tapu işlemleri aynı şekilde Bartın merkezde yürütülür.
Mirasla İlgili İşlemlerde Bartın Neden Önemli?
Türk Medeni Kanunu m. 576 uyarınca miras, miras bırakanın son yerleşim yerinde açılır. Mirasın reddi, tereke tespiti, mirasçılık belgesi, tenkis ve miras sebebiyle istihkak davaları bu yer mahkemesinde görülür. Dolayısıyla miras bırakan Bartın’da yaşıyorsa, mirasçılar İstanbul’da ya da yurt dışında olsa bile işlemlerin önemli bir kısmı Bartın Adliyesi’nde (Gölbucağı Mahallesi, 565. Sokak, Merkez/Bartın) yürütülür. Adliyede iki sulh hukuk ve altı asliye hukuk mahkemesi görev yapmaktadır; miras işlerinin çoğu sulh hukuk mahkemelerinin görev alanındadır.
Adım 1: Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)
Mirasçılık belgesi, kimin hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren resmî belgedir; tapu, banka, araç ve vergi işlemlerinin tamamı bu belgeyle yapılır. İki yoldan alınabilir:
- Noterden: Yasal mirasçılık nüfus kayıtlarından açıkça anlaşılıyorsa herhangi bir noter, aynı gün içinde mirasçılık belgesi düzenler. Bartın’daki noterlerden veya Türkiye’nin herhangi bir yerindeki noterden alınabilir. En hızlı ve ucuz yol budur.
- Sulh hukuk mahkemesinden: Vasiyetname varsa, mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa, nüfus kayıtlarında tutarsızlık varsa ya da noter belge vermekten kaçınmışsa Bartın Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurulur.
Alınan veraset ilamı e-Devlet üzerinden de sorgulanabilir. Belgede hata varsa “mirasçılık belgesinin iptali” davası açılabilir.
Adım 2: Kim Ne Kadar Mirasçı? Zümre Sistemi
Vasiyetname yoksa miras, kanunun belirlediği zümre sistemine göre paylaşılır:
- Birinci zümre: Miras bırakanın çocukları ve torunları. Çocuklar eşit pay alır; ölmüş çocuğun payı kendi çocuklarına geçer.
- İkinci zümre: Çocuk yoksa anne-baba ve onların altsoyu (kardeşler, yeğenler).
- Üçüncü zümre: Büyükanne-büyükbaba ve altsoyları (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları).
Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır: Çocuklarla birlikte mirasın dörtte birini, anne-baba zümresiyle yarısını, büyükanne-büyükbaba zümresiyle dörtte üçünü alır; hiçbiri yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Eşin ayrıca evlilik boyunca edinilen mallar üzerinde mal rejiminden doğan alacağı da vardır ve bu alacak miras paylaşımından önce hesaplanır. Hesaplama örneklerini miras payı nasıl hesaplanır yazımızda bulabilirsiniz.
Adım 3: Mirası Kabul Etmek mi, Reddetmek mi?
Miras bırakanın borçları mal varlığından fazlaysa mirasçılar mirası reddedebilir. Mirasın reddi, ölümün öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde Bartın Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yapılacak yazılı veya sözlü beyanla gerçekleşir (TMK m. 606). Bu süre hak düşürücüdür; geçirilirse miras borçlarıyla birlikte kabul edilmiş sayılır. Ret beyanından önce terekeye ait malların sahiplenilmesi (banka hesabının boşaltılması, aracın kullanılması gibi) ret hakkını düşürebilir. Borca batıklığı açıkça belli olan terekelerde ise miras, beyana gerek olmaksızın reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2); ancak uygulamada bunun tespiti için de dava açılması gerekir.
Adım 4: Tapu, Banka ve Araç İntikali
Veraset ilamı alındıktan sonra:
- Tapu: Bartın Tapu Müdürlüğü’ne (veya taşınmazın bulunduğu yer tapu müdürlüğüne) başvurularak taşınmazlar mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti olarak tescil edilir. Mirasçılar anlaşırsa paylı mülkiyete geçilebilir ya da taşınmaz belirli mirasçılara bırakılabilir. Web-Tapu üzerinden randevu alınabilir.
- Banka: Mirasçılar belge ile bankaya başvurur; tüm mirasçıların birlikte hareket etmesi ya da vekâlet vermesi gerekir. Bankalar veraset ve intikal vergisi ilişiği aranan durumlarda vergi dairesi yazısı isteyebilir.
- Araç: Noterde mirasçılar adına tescil yapılır.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi, ölüm Türkiye’de gerçekleştiyse ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde miras bırakanın son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine (Bartın’da Bartın Vergi Dairesi) verilir. Vergi, üç yılda ve her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir. Her mirasçı için uygulanan istisna tutarı her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden güncel rakam için Gelir İdaresi Başkanlığı’nın duyurusuna bakılmalıdır.
Bartın’da Sık Görülen Miras Davaları
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu)
Mirasçılar ortak taşınmazın kaderi üzerinde anlaşamıyorsa, her mirasçı Bartın Sulh Hukuk Mahkemesi’nde ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Mahkeme, mümkünse taşınmazı aynen bölerek, mümkün değilse satarak ortaklığı sona erdirir. Bartın’ın kırsal kesimlerindeki tarla ve fındıklık gibi parsellerde, tarım arazilerinin bölünmesine ilişkin yasal sınırlar (5403 sayılı Kanun) nedeniyle aynen taksim çoğu zaman mümkün olmaz ve satış yoluna gidilir.
Tenkis davası
Miras bırakan, vasiyetname veya sağlararası kazandırmalarla saklı payları ihlal etmişse, saklı paylı mirasçılar (altsoy, anne-baba ve eş) tenkis davası açabilir. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısı, anne-babanın dörtte biri, eşin ise altsoy veya anne-babayla birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür. Dava, saklı payın ihlal edildiğinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından ya da mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma)
Miras bırakanın, bazı mirasçılardan mal kaçırmak için taşınmazını görünürde satış göstererek bir çocuğuna devretmesi uygulamada en sık rastlanan uyuşmazlıktır. Bu durumda diğer mirasçılar Bartın Asliye Hukuk Mahkemesi’nde tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava zamanaşımına tabi değildir.
Vasiyetnamenin açılması ve iptali
Vasiyetname, miras bırakanın ölümünden sonra sulh hukuk mahkemesince açılır ve ilgililere tebliğ edilir. Şekil eksikliği, ehliyetsizlik ya da irade sakatlığı iddiasıyla iptal davası açma süresi, iptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıldır.
Bartın’da Miras Davası İçin Avukat Seçimi
Miras işlemlerinin bir kısmı (noterden veraset ilamı, tapu intikali) avukatsız yürütülebilir. Mirasın reddi, tenkis, muris muvazaası ve ortaklığın giderilmesi gibi davalarda ise süreler hak düşürücü, ispat kuralları teknik ve mirasçı sayısı fazla olduğundan çoğu aile bir Bartın miras avukatı ile çalışmayı tercih eder. Avukatın Bartın Barosu’na kayıtlı olması zorunlu değildir; Avukatlık Kanunu m. 35 gereği Türkiye’deki her avukat Bartın mahkemelerinde dava takip edebilir ve duruşmalara UYAP üzerinden veya bizzat katılabilir. Ücret serbestçe kararlaştırılır; 2026 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre sulh hukuk mahkemelerinde görülen davalar için alt sınır 30.000 TL, asliye hukuk mahkemelerinde 45.000 TL’dir (KDV hariç). Mirasçılardan birinin avukatı diğer mirasçıları temsil edemez; menfaat çatışması olan mirasçıların ayrı vekil tutması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bartın’da veraset ilamı almak ne kadar sürer?
Noterden başvuruda belge genellikle aynı gün düzenlenir. Sulh hukuk mahkemesine başvurulması gereken hâllerde süre mahkemenin iş yüküne göre birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir.
Mirası reddetmek için 3 ay dolduysa ne yapabilirim?
Süre geçtikten sonra ret beyanı kabul edilmez. Ancak tereke borca batıksa ve bu durum ölüm tarihinde açıkça belliyse “hükmen ret” tespiti için dava açılabilir. Bu davada mirasçıların terekeyi sahiplenmemiş olması gerekir.
Miras bırakan Bartın’da, taşınmaz başka ilde ise dava nerede açılır?
Mirasın reddi, tenkis ve mirasçılık belgesi gibi işlemler Bartın’da görülür. Taşınmazın aynına ilişkin davalar (tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi) ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır (HMK m. 12).
Vasiyetname olmadan miras eşit mi paylaşılır?
Aynı zümredeki mirasçılar kural olarak eşit pay alır. Ancak sağ kalan eşin payı zümreye göre değişir ve mal rejimi alacağı ayrıca hesaplanır. Bu nedenle “eşit paylaşım” her aile için farklı sonuç doğurabilir.
Mirasçılardan biri tapu intikaline yanaşmıyorsa ne olur?
Tapuda elbirliği mülkiyeti olarak tescil için tüm mirasçıların başvurusu gerekmez; mirasçılardan biri veraset ilamıyla intikali yaptırabilir. Paylaşım için ise anlaşma sağlanamıyorsa ortaklığın giderilmesi davası açılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kanuni süreler, vergi istisna tutarları ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi değişebilir. Sorularınız için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Miras hukukuna ilişkin diğer yazılarımız: miras hukuku rehberi, miras davası ne kadar sürer.